Urr
19
06
Aitaren hiletara Coruñatik Bilbora itzuli den boxeolari ohi baten ibilerak kontatzen ditu Paddy Rekaldek bere bigarren nobelan: Ragga-ragga dator gaua. Urte batzuk badira Joxan Uriartek Galizian bota dituela sustraiak; han jokatu zituen azken borrokak, gimnasio batean lan egitera erretiratuta dago, Bibi lagunarekin bizi da… Baina orain, Bilbon, ostiral sargori honetan, betiko lagunei bisita egiteaz gainera, aspaldiko kontu batzuk argitzeko eta kitatzeko asmoa du. Bien bitartean, Txirene irratian albiste saminak entzuten dira.
Urr
18
06
Bizkaiko bere etxauntzatik abiatu eta, itsasgizon, oinaztar eta ganboatarren borrokak, Lepantoko itsas-guduka eta beste hainbat abentura bizi izan zituen Matxin mungiarrak. J.L. Zutagapek idatzitako izen bereko eleberriaren protagonistak. Euskalzale aldizkarian, 1899an argitaratu ziren atalka, XXtik XXVIIra bitarteko zenbakietan, eleberria osatzen duten 21 atalak. Pillipa Zugatzaga Galartzagoitia zornotzarra dugu Zutagape sinaduraren atzean. Jesuita, Resurreccion Maria Azkueren laguna —gutunketa izan zuten, badira hainbat eskutitz Azkue liburutegian—, P. Segneriren Aita gurea (Jaungoiko-Zale, 1927) erlijio liburuaren euskaratzailetzat ezagutzen dugu, Pillipa Zugatzaga moduan, baina ez idazle gisa. Beste artikuluren bat ere badu Euskalzale-n plazaratua, eta Anjel Zelaietak ere egiten du bere aipua Gabriel Arestiren biografian, idazlearen senide urruna baitzen. Baina gehiago ere idatzi zuen, Zutagapek: XIX. mendearen hondarrean, Matxin mungiarra narrazioa, beste argitarapenik ezagutu ez eta orain Klasikoen Gordailuan osorik irakur daitekeena.
Urr
15
06
Urriaren 7an 15 urte bete ziren Natalia Ginzburg (Palermo, 1916-Erroma, 1991) hil zela. Pasa den astean, Palermo jaioterrian eta Erroman hainbat ekitaldi egin ziren Ginzburgen lana gogoratzeko.
Urr
15
06
Duela 25 urte, 1981eko urriaren 15ean, hil zen Rafael Dieste idazle galiziarra. Galiziako literaturaren berritzaileetako bat, Galizako Berpizkunde mugimenduan aritua, Espainiako II. Errepublikari atxiki eta erbestea ezagutu zuen. Dos arquivos do trasno (1926) narrazio liburua da bere lanik ezagunena. Koldo Izagirrek euskaratu zuen, Intxixuen artxibotik, eta Elkar argitaletxeak plazaratu. Osorik irakur dezakezu. (gehiago…)
Urr
15
06
Madame Bovary nobelaren bigarren emanaldia 1856ko urriaren 15ean argitaratu zen La revue de Paris aldizkarian: eleberriaren bigarren zatiko 1-7 kapituluak.
“Ene Jainkoa, zergatik ezkondu ote nintzen?” errepikatzen zuen Emma Bovaryk, bere kabutan, nobelaren lehen zatian. Bigarren zati honetan “Nola aspertzen naizen!” egingo du errepika.
Gustave Flaubert bizi izan zen garaia ulertzeko, Joseba Sarrionandiak Marginalia liburuan (Elkar, 1988) idatzitako “Idazlegoa eta iraultza” artikulua irakurtzeko gomendioa egiten dizugu.
Hamabost egun barru, jarraipena.
Urr
12
06
Parentesiak etabar poema liburua kaleratu zuen Joxean Muñozek 1984an, Hordago argitaletxearekin, eta estilo handiko poeta aurkeztu zigun. “Bristadak botatzen dituzteneko bitxia da“, zioen liburuari egindako komentarioetako batek. Poemarioa ere halaxe baita, harri-bitxia. Muñozen poesiarako sena 1992an berretsi zen, Begien bizkar kaleratu zuenean (Susa aldizkariko separata moduan argitaratua). 2002an XX. Mendeko Poesia Kaierak bilduman bere poesiaren antologia egin zuen Susa argitaletxeak. Orain osorik eskaintzen dizuguna.
Urr
08
06
Gaur bost urte hil zen Mongo Beti, Kamerungo idazle antikolonialista. Mongo Betiren heriotzaren urteurrenak bide ematen digu Afrikako literaturaz aritzeko. Testuinguru, historia, errealitate ezezagun horretaz.
Urr
07
06
Castillo Suarez, Jon Benito, Igor Estankona eta Juan Ramon Madariaga poeten testuak argitaratu dituzte sèrieAlfa Valentziako literatur eta arte aldizkari digitalaren 31. zenbakian. Miren Agur Meabek egin du testuen aukeraketa. Egile bakoitzaren launa poema itzuli dituzte katalanera eta espainierara, eta hiru hizkuntzetan daude testuok. Aldizkariaren sustatzailea ere baden Joan Navarrok egin du katalanerako itzulpena.
Urr
07
06
Josu Landa
Asteon jakin dugu Peter Panen bigarren atala argitaratu berri dela, 22 hizkuntzatan, tartean euskaraz. Albistea irakurri nuenean, aski iratzarri gabeko nire neuronei bota nien gaizki ulertuaren errua, eta urrupada luzea egin zion kafesneari. Liburuaren egilea, J.M. Barrie, ez al zen bada aspaldi hil? Nola da posible hark bigarren zatia idatzi izana? Eskuizkribu galduren bat aurkituko ote zuten haren intimidadeko kajoietan? (gehiago…)
Urr
04
06
Euskarazko obra esanguratsu guztiak Klasikoen Gordailuan erakusteko ahaleginarekin jarraituz, Utergako apaiz izandako Juan Beriainek argitaratu liburu biak eskaintzen dira oraingoan. Izenburu argikoa, Tratazen da nola enzun bear den meza (1621) delakoa XVII. mendean Kontrarreformaren itzalpean argitaratzen den lehenetakoa dugu. Askoz ezezagunagoa (nahiz, betiere, oso aipatua), Hegoaldean Trentoren itzalpeko dotrinen tradizioari ateak ireki zizkioten obren artekoa da, halaber, haren Doktrina kristioarena (1626) ere, (gehiago…)
Urr
03
06
Enpleguaren arbola izena du Pablo Sastreren zazpigarren nobelak. Hogeita sei urteko Mixaren hart-honatak kontatzen ditu; siberiarra da jaiotzez, eta duela urte eta erdi Andoainen bizi da. Inserzio soziolaboraleko programa bat betetzera behartu dute, bestela kendu egingo dizkiote orain dituen diruzko laguntzak. Programak sei hilabete iraungo du: formazio aldi bat, frogazko lan aldi bat, eta azkenean, agian, hartuko dute enpresaren batean. Mixaren lagun Koskak beste asmo batzuk ditu: furgoneta bat hartu eta bidea egitea. Bi zati ditu nobelak, eta zati bakoitzak bere kontalaria. Mixak bere koadernoan idatzitakoek eman diote Enpleguaren arbola izenburua nobelari.
Urr
01
06
Duela 25 urte eman zuen argitara Joseba Sarrionandiak bere aurreneko liburua: Izuen gordelekuetan barrena, Resurreccion Maria Azkue poema lehiaketa irabazi berri zuen bilduma. Europako beste literaturetatik edateko beharra, baliabide poetikoen aniztasuna eta hizkera berezi propio baten guraria ikusten ziren Sarrionandiaren lan honetan.
Urr
01
06
Gaurkoa bezalako egun batez, duela 150 urte, Gustave Flaubert-en Madame Bovary nobela zatika argitaratzen hasi zen La Revue de Paris aldizkaria. Sei emanalditan agertu zen: 1856ko urriaren 1ean eta 15ean, azaroaren 1ean eta 15ean, abenduaren 1ean eta 15ean. Orduan bezalaxe, Literatur Emailuetan zatika eta segida berean agertuko dugu Madame Bovary euskaraz, 1993an Patxi Apalategik itzulia eta Ibaizabal argitaletxeak plazaratua. Gaur lehen emanaldia ematen dugu; hamabost egun barru, jarraipena. (gehiago…)
Ira
27
06
1906ko irailaren 27an, duela100 urte, jaio zen AEBetako Oklahoman Jim Thompson idazlea, eta 1977an hil. Bere herrian hasieran arrakastarik izan ez bazuen ere, genero beltzaren maisutzat hartzen da gaur egun, askoren ustez Hammett eta Chandlerren pare. Euskarara ere ekarria izan da Jim Thompsonen lana: 1.280 arima (Elkar, 1986) Xabier Olarrak euskaratua, Ihesa (Igela, 1991), Juantxo Zigandak euskaratua, eta Emakume demonioa (Elkar, 1994), Idoia Gillenea euskaratzaile duela. Azken bi hauek osorik eskaintzen dizkizugu. Udazken honetan, bestalde, Miel Anjel Elustondok itzulita, Igelak Hiltzaile bat nire baitan kaleratuko du. (gehiago…)
Ira
24
06
Mendebaldeko egungo gizartearen satira zorrotz jorratzen duen idazlea da Chuck Palahniuk, zinemak mundura hedarazitako Fight Club nobelaren egilea, besteak beste. Gerora ezagun bakarrik ez, ikono eta guru ere bilakatu da. Belaunaldi oso baten ordezkaria da: Bret Easton Ellis, Irvine Welsh eta Douglas Couplandekin X belaunaldia eramaten edo ekartzen omen du lerroetara. Satirarako duen gaitasunak harritzen du bere liburuetan. Hauntedda bere azken lana.