Koblakariaren agurra

                                        «A cada alma dolorida le

                                        gusta cantar sus penas».

                                                                Martin Fierro

              1

Urtien horma zaharraren

babes paketsuan

entzun zelan kantetan daben

agure honek bere penaren

kopla tristea

kanta igar samintsuan.

Zahartzaro zabal zabalean

akorduen enbor latzean jarririk,

kantari, nahi nituzke nik

penak, aideari abestean,

poz bihurtu

ta bizkarrean berriro nire memoriak

segi bidea ixilik.

              2

Oi lurra! Oi bizitza! Oi denpora!

Nire ondoan dena ihesi ba doa,

errekea, eguzkia, zeruan lainoa,

eguna ta gaba, hiretargia, itsasoa.

Ta zeuen mailaz-maila gorago

ta urrunago, ni neu be ba noa.

Atzo nengoan lekuan gaur ipini deuste

oroigarri triste bat, igar ta sikua,

pena baten zapi baltzetan batua.

Besterik ez dago. Haurtzaro galdua,

gaztaroa... Dana dago zimeldua,

hodei arteko hiretargi lez bigundua.

Nire bizitzan arantzak, ilunpeak,

ta goizetik gaberainoko negarra.

Tristura triste baten belarra

arimaren soloan, ta bularra

kiskaltzen pekatuaren sugarra.

Nire arima, arima ustel zamarra!

Oi lurra, oi urteak, oi pozak!

Danak joan dira. Ta mundua

ilun daukat. Busti nire ingurua.

Non zarie amesak?... Ahaztua,

bihotz ondoraino jausita damua.

Penaren uretan kontzientzia mindua

barrean, ezin sofriturik pekatua.

Oi urtien pekatuak... Gure Aita betikoa,

parka arren nire bizitza zoroa.

Aita zara: parka semien semetza gaiztoa.

Ta zuk, Jesus, gure Erosle gozoa,

emostazu zeruan zure Amaren altzoa.

              3

                                        «Qué eternidad y horrible

                                        la breve vida».

                                                          Duque de Rivas

Emostazue kopa bat handia:

ahoa erreten deust garrazki

gorroto birao zantarrak.

Busti gura dot eztarria

ta ardotan ito

pekatuaren tristura lodia.

Nik nahi barik daukot eta

daukot hemen barruan

pena ilun sakon bat.

Zer egin nei, lagunok?

Euskal Herria itxi nebala

malkoak dodaz begian:

itsasoz handik, hara Espainia,

ez baita lur hoberikan.

Kanta neban, ta itzuli barik:

agur Euskal Herri, agur

agur betiko Euskal Herri...

Berriz begitu nebala

ez zan ikusten herririk.

Bestien pozak tristeagotzen

nau beti geroztik.

              4

Ba goiaz joan bide luzean

atzera begitu barik:

ondino gaua urrun dago-ta

eguna dago argirik.

Urrungo itzal paketsu harek

emongo deusku pakerik,

pentsetan dogu, pentsatu barik

inoiz hilgo gareanik.

Bidean ba da ostatu onik,

iturri garbi gozorik,

ba da laguntza, ba da grazia...

Bainan ez da denporarik.

Beti aurrerantz goiaz andaran,

ihesi Jainkoagandik.

Ba goiaz joan, bizi guztian

barrura begitu barik.

Joan ta joan beti joaten

grina gaiztoen bidetik,

kurtze batean hil zan Jesusi

ez deutsagula ardurarik.

Itzal, oi itzal!... Ez dakigula

zelan erdu gareanik,

ustekabean aurkitzen gara

heriotzean jausirik.

              5

Zaharrak dinotsolako egia da.

Bainan kantan dinoelako,

eta moskor eta negarrez,

bi bider egia.

Gazte nintzanean

bizitzan laisterka ninoian:

guztiz urrun, ilunbe bat

sumatzen baineban.

Baporak portura legez

itzalera ninoian andaran.

Gaztien amesak: joan

beti urrun, urrunago,

han olgetako grinaz.

Etorri naiz eta...

heriotzea zan.

              6

Bidean iatorkuk heriotza,

geugaz eta geldiro, bai.

Ixil-ixil... Geure itzalpean

etorrek beti geure zai.

Bardin praube ta aberatsak, bardin

triste bizi edo alai:

heriotzak, urtien haria

ebakiko deusku danai.

        * * *

Aurrerantzako indarra

emoten deusku bihotzak,

indar honeik guztiok dauz

ebakiko heriotzak.

Amatauko dau betiko

gure munduko bizitza.

Hartuko deusku Jainkoak

danaren kontu zorrotza.

Zahar ta gazteok daukogu

hilgo garan kastigua:

geroan sartuko gara

itxirik geure mundua.

              6

Maite ioat mundua, Mikel:

hildakoan lurperatu

nagik arbola ondoan,

arbola ondoan eta

iturri baten alboan.

              7

Nire amesa joan iat

lorezko bide batetik.

Oin arinez, edo biziz,

eguzkiaren atzetik,

itsasoz beste aldera:

zeugatik, ames, zeugaitik

bide luze arinean

erromes naiz umetatik.

Zoroak lez bilatu dot

nonahi zorion eztia.

Ura lez atzaparretan

labaintzen iat poz guztia.

Eskuok hutsik daukodaz,

zertan erre dot bizia?

Besteak poztuz tristeagotzen

bizi da koblakaria.

              8

Bainan arima nekatu

errekaren bazterrean

—halan egur ustela—

geratu zanean,

denboraren ibai zabala

aurrera zoan, aldean.

Sasi artean kabitu,

arima zaharra, motela

—ez eban afanik—

nagi geratu zan, geldi

ta ur bazterrean etzanik.

Bazterreko ur malsoan

arimari lotu iako

pats lizun berde ta

hosto eroririk... eta

geldotasun antsibaga.

Arima geixo geldoa:

urasetu, gitxien ustez

—makal eta baldar—

jausiko haiz ur ondora.

              9

Bizi dan lez praube hilgo da

Nevada-ko olerkaria,

zeuen poz eta neure penen kantaria.

Nire negarrak emon dau alegrantzia:

nor izango da nire heriotza

kantatzeko koblaria?

Gauero kantetan dogu

herria itxi dogunok:

bainan zaldi ona be gaur

jatez ahazturik iagok.

Lehenago nire bertsuok

barre eragin deutsuez bainan

gaur negar dagigu danok.

Agur Euskal Herri maitea,

ta agur zeuek be, lagunok.

              10

Hilda aurkitu dot koblaria:

lurrean etzanda,

izarrak begira,

bihotzean bala bat

ta ondoan, geldi, zaldia.

II

© Joxe Azurmendi