Zurraren ondotik
«Espainia ederra...»
(Chanson de Roland).
1
Espainia
hondamendi jasoz eroria,
lur nekez etzana
ta luze.
Espainia more ta
narru legorra.
Arratsaren otoitz fedegabe hagoatua kanpai etsietan
uda errearen ondoan.
Kanpoaren
zabalero ta inor ez,
Espainia-ren lurralde.
Ta eguzkia,
zabal-zabal.
Aide-zeru desauziatu zeru guztia.
2
Ama lurra hilik dago,
ta lur-seme beltzeranak
bijilian beti, zaintzen
akaso esperantzak,
malko gabe ixil...
Lurra igartu da...
Euri!... Lurrera
makurturik
laborarien sustrai
giartsu zorrotza.
3
Oi, laborariak!
esaidazute
dohakabe anaia.
Bizitza pasa da
tanto berdeka
bidean,
lizarrak erriberan
gozartuz.
Lurra ixildu denean
hostroak, txindor
ur gozoz, kantari
erribera berdean
ta arratsaldean.
4
Mendiok
urrezko loan etzanda,
nagi ta borobil.
Begion leihoan ixil...
Eskilak abaroan
ta arima zerraldo
eguerdiko sutan.
Aide argi ta geldia
mendi ta zabaletan, jarrita dago.
Uda, ta eguzkia
dana uda ta eguzki.
Han behean errekak
erdi lotan kopla
bera kantatzen du
etsipen makalez,
erdi lo ta samin.
Eta arimak
itxita dauzka begiak.
5
lur gorria, gorrizta
lurra
odolez errea
legorte legor luzez
buztindu.
soroan
bide bazterrean
malda karraskatu
ta hauts xehean.
zerutik, odola
tantonka, garietan
lur erre hau,
orain aurten,
zartatu egin da.
amapolak,
lur oria.
6
Lurraren egarri zauritua
tortika galdak arrakatatua.
Denporaren herrauts legor.
Edo izanaren narrua?
Aide gorriaren azpian
akre ta zimur, legor
urre desurretu
buztindua.
7
Eta laborari
lurrez oratua,
lurraren erraien
seme, ta lurraren
zuhaitz igartua
amaren erraiak
urratzen ari da:
han du hil hobia.
8
Lur zaharra...
Denporaren herrauts legor
edo kondairaren hezurra?
Zer haiz, Espainia?
Ez, Espainia, ez.
Betiraundian lo dagon
—soberano jator—
dintasuna,—
eta mixeria.
I
© Joxe Azurmendi